كه الآن در آسمان ديده مىشود ، ناشى از بخارهاى آب برخاسته از زمين است . اما آبهائى كه الآن بر روى زمين است ناشى از اين ابر نيست . ملّا صدرا در تعليقات خود بر الهيّات شفا مىگويد : « الدّور المستحيل هو توقّف الشىء بعينه على ما هو يتوقّف هو بعينه على ذلك الشىء . لاستلزامه كون شىء واحد سابقا على نفسه . و أمّا الشىء الواحد بالعموم ، فذلك الدّور فيه [ جائز ] . و ذلك التّقدم له على نفسه غير مستحيل فيه . إذا الوحدة المعتبرة فى جانب الموضوع هى الوحدة الشّخصيّته لا غير . و إلّا فلا استحالة فى صدق المتقابلين على موضوع تكون وحدته بالمعنى لا بالعدد . أولا ترى أنّ قولك : إنّ الحيوان يتوقّف على المنىّ ، و المنىّ يتوقّف على الحيوان ، و قولك إنّ الدّجاجة من البيض ، و البيض من الدّجاجة ليسا بدور إلّا فى اللّفظ ؟ و كذلك قولك إنّ الحيوان يتوقّف على الحيوان لكونه متوقّفا على المنىّ المتوقف عليه ، ليس يوجب توقف حيوان بعينه على نفسه لاختلاف الحيثيّة ( تعليقات ملا صدرا بر الهيات شفا ، ص 12 ) . يعنى دور محال عبارت است از توقف يك شىء معيّن بر شىء معيّن ديگر كه متوقف بر آن است . زيرا مستلزم توقف شىء واحد بر خود است . اما شيئى كه بنحو كلّى واحد باشد ، دور در آن جايز است . و اين تقدّم شىء بر نفس در آن محال نيست . زيرا كه [ در دور ] وحدتى كه در جانب موضوع معتبر است وحدت شخصى است لا غير . و الّا امتناعى در صدق متقابلين بر موضوعى كه وحدتش بر حسب معنى باشد نه به عدد نيست [ يعنى يك كلّى باشد نه يك فرد معيّن ] . مگر نمىبينى كه اين گفتهء تو كه وجود حيوان متوقف بر منى است ، و وجود منى متوقف بر حيوان است ، و نيز اين گفته كه مرغ از تخم است ، و تخم از مرغ جز در ظاهر دور نيست [ يعنى دور دور لفظى است نه دور حقيقى واقعى . بلى اگر به تخم مرغ معيّنى اشاره كنيم و بگوئيم اين تخم از آن مرغ معيّن است ، و سپس بگوئيم آن مرغ هم از اين تخم است ، مسلما دور فاسد باطل است ] . همچنين اين گفتهء تو كه حيوان متوقّف بر حيوان است . زيرا حيوان ، متوقف بر منى است كه منى هم متوقّف بر حيوان است ، باز بسبب اختلاف حيثيّت موجب توقف حيوان معيّن بر خود نمىشود « 1 » .

--> ( 1 ) . گاه اصطلاح « Cercle Vicieux » را اخيرا به